Twój koszyk

Post przerywany: zasady, efekty, wady i zalety okiem dietetyka

Post przerywany nie jest dietą w klasycznym rozumieniu tego słowa, a mimo to cieszy się coraz większą popularnością. Główne założenie diety IF polega na powstrzymywaniu się od jedzenia przez określoną ilość czasu. Ta prosta zasada oraz liczne doniesienia o spektakularnych efektach postu z mediów społecznościowych, czynią go atrakcyjną metodą na odchudzanie. 

Sprawdźmy zatem co na temat skutków i bezpieczeństwa okresowych postów mówią badania naukowe. Czy ten styl żywienia jest rzeczywiście lepszy od klasycznej diety odchudzającej opartej na ujemnym bilansie energetycznym?

Spis treści

Intermittent Fasting – na czym polega?

Post przerywany, określany również dietą IF (ang. Intermittent Fasting), to sposób żywienia, polegający na wstrzymywaniu się od jedzenia przez określoną ilość czasu. Po okresie poszczenia, następuje tzw. okno żywieniowe, podczas którego można spożywać dowolne pokarmy.

Rodzaje postu przerywanego

Istnieje wiele rodzajów postu przerywanego. Różnica pomiędzy nimi polega przede wszystkim na sposobie przeprowadzenia postu, a konkretnie czasu trwania okresów niejedzenia oraz częstości ich występowania.

Wśród najpowszechniej stosowanych modeli postu wyróżnia się TRF (Time-Restricted Feeding) oraz ADF (Alternate-Day Fasting).

Okresy niejedzenia wyznacza się w skali doby.

Najczęściej stosowany model uwzględnia 16 godzin poszczenia i 8 godzin okna żywieniowego (16:8). W praktyce u większości osób jest to przedłużenie tzw. postu nocnego, kiedy to po przebudzeniu śniadanie zostaje przesunięte w czasie. Jest to najłagodniejsza forma postu przerywanego i to właśnie ona cieszy się ogromnym zainteresowaniem.

Bardziej restrykcyjną opcją jest schemat 20:4, podczas którego występuje 20 godzin postu, zaś pozostałe 4 godziny to czas na zjedzenie posiłków.

Czas postu ustala się na całe dni w ciągu tygodnia.

Najpopularniejszym rozwiązaniem jest model 5:2, uwzględniający 2 dni postu i 5 dni, w ciągu których można spożywać dowolne posiłki bez żadnych ograniczeń czasowych. Co istotne, dni wyznaczone na post nie powinny następować bezpośrednio po sobie. Podczas dni postnych dopuszcza się zjedzenie pożywienia, dostarczającego 20 – 25% całkowitego zapotrzebowania kalorycznego (ok. 500 kcal na dzień).

Zasady postu przerywanego 16:8

Zasady diety Intermittent Fasting są bardzo proste i można je sprowadzić do kilku punktów:

1. Ustal godziny lub dni kiedy będziesz pościć i kiedy będziesz jeść.

W przypadku modelu postu 16:8 plan dnia może wyglądać następująco:

  • post 18:00 – 10:00
  • okno żywieniowe 10:00 – 18:00
  • śniadanie 10:00
  • obiad – 14:00
  • kolacja 18:00

Oczywiście to tylko przykład. Godziny posiłków, ich ilość i rozkład ustala się indywidualnie w zależności od stylu życia, wykonywanej pracy czy możliwości czasowych. Równie dobrze możesz zjeść 4 mniejsze posiłki, byleby mieściły się one w Twoim oknie żywieniowym. Co istotne, ustalony plan postu powinien być powielany w każdy dzień tygodnia.

2. Podczas 16 – godzinnego postu nic nie jedz i nie pij płynów, które dostarczają kalorie.

Można pić wodę, a także kawę i herbatę bez dodatku cukru.

3. W trakcie 8 – godzinnego okna żywieniowego możesz jeść wszystko, bez ograniczeń ilościowych czy produktowych.

Tak mówi teoria. Jeśli jednak zależy Ci na uzyskaniu korzyści z prowadzonego postu Twoja dieta powinna opierać się na zasadach zdrowego odżywiania. Duże ilości “śmieciowego” jedzenia przekreślą jakiekolwiek efekty, niezależnie czy celem postu jest poprawa ogólnego stanu zdrowia, czy też chęć utraty masy ciała.

Efekty postu przerywanego

W internecie można znaleźć wiele artykułów, opisujących spektakularne efekty postu przerywanego. Przyjrzyjmy się zatem czy opisy te mają swoje potwierdzenie w literaturze naukowej. A przede wszystkim, oceńmy, czy post przerywany jest dużo lepszą drogą do poprawy zdrowia i obniżenia masy ciała niż klasyczna interwencja, polegająca na wprowadzeniu diety o ujemnym bilansie energetycznym.

Post przerywany wpływa korzystnie na stan zdrowia

Przegląd badań z 2019 roku potwierdza, że stosowanie diety IF zmniejsza ryzyko chorób sercowo – naczyniowych. Wiąże się to z modulującym wpływem postu na różne czynniki ryzyka rozwoju chorób układu krążenia. Udowodniono, że post przerywany:

  • wpływa korzystnie na redukcję masy ciała poprzez wykorzystanie kwasów tłuszczowych i ketonów jako głównego źródła energii,
  • obniża markery stanu zapalnego (IL-6, homocysteinę, CRP), a tym samym hamuje rozwój blaszki miażdżycowej,
  • wpływa na wzrost stężenia adiponektyny oraz zmniejszenie stężenia leptyny i rezystyny – zmiany te działają korzystnie w profilaktyce miażdżycy,
  • obniża skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi,
  • poprawia metabolizm glukozy i zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę u osób chorych na cukrzycę,
  • poprawia parametry profilu lipidowego (obniża trójglicerydy i cholesterol LDL),
  • zmniejsza ryzyko rozwoju cukrzycy typu II.

Do podobnych wniosków doszli autorzy wielu innych prac [3, 4, 5, 6].

Post przerywany pomaga schudnąć

Jedną z podstawowych przesłanek do wprowadzenia okresowych postów jest potrzeba pozbycia się nadmiaru kilogramów. Dieta IF wydaje się w tym przypadku niezwykle atrakcyjną alternatywą i łatwym sposobem na odchudzanie.

Badanie opublikowane na łamach JAMA Internal Medicine w 2017 roku obejmowało 100 otyłych uczestników, których przydzielono losowo do 1 z 3 grup:

  • I grupa stosowała post co drugi dzień, pokrywając 25% zapotrzebowania energetycznego w dzień postu i 125% zapotrzebowania w dni będące oknem żywieniowym,
  • II grupa stosowała dietę z ograniczeniem kalorii (75% swojego zapotrzebowania na energię),
  • III grupa nie dostała żadnych zaleceń.

Zgodnie z wynikami rocznej interwencji okazało się, że zarówno podczas stosowania postu jak i standardowego ograniczenia kalorii w diecie doszło do podobnego spadku masy ciała. Pomiędzy obiema grupami, w których dokonano modyfikacji diety, nie zaobserwowano różnic jeśli chodzi o ciśnienie krwi, częstość akcji serca, poziom triglicerydów, glukozy i insuliny na czczo, insulinooporności, stężenia białka C-reaktywnego i homocysteiny.

Osoby biorące udział w tym badaniu miały wykonany także pomiar składu ciała i poziomu adipokin (substancji hormonalnych, wydzielanych przez tkankę tłuszczową). Zgodnie z wynikami zaobserwowano podobną poprawę stosunku FFM (beztłuszczowej masy ciała) do całkowitej masy ciała oraz spadek poziomu leptyny w obu grupach interwencyjnych. Co ciekawe wskaźnik rezygnacji z diety był wyższy w grupie stosującej post co drugi dzień i wynosił 38% w porównaniu do grupy z ograniczeniem kalorii (29%) i grupy kontrolnej (26%).

W 2022 roku opublikowano wyniki przeglądu obejmującego 43 randomizowane kontrolowane badania kliniczne, mające na celu porównać dietę IF z dietą o ograniczonej ilości kalorii lub całkowitym brakiem interwencji. Autorzy pracy ustalili, że okresowe posty są skutecznym sposobem na odchudzanie i poprawę niektórych parametrów metabolicznych, w tym profil lipidowy i insulinooporność w porównaniu do braku jakiejkolwiek interwencji w diecie. Niemniej jednak dieta IF nie daje lepszych rezultatów w porównaniu do standardowej diety z ujemnym bilansem kalorycznym.

Identyczny przekaz płynie z kolejnych badań i przeglądów [4, 10, 11, 12].

W przeglądzie badań, uwzględniającym osoby z nadwagą lub otyłością z cukrzycą typu II i zespołem metabolicznym ustalono, że zarówno dieta z ograniczoną ilością kalorii jak i dieta IF mają taki sam wpływ na poprawę kontroli poziomu cukru we krwi, poziomu insuliny oraz profil lipidowy. W tym przypadku zaobserwowano nieco lepszy wpływ diety IF na utratę masy ciała.

Post przerywany przedłuża życie

Interesującą kwestią, związaną z postami przerywanymi jest temat opóźnienia starzenia się i wydłużania życia.

Badania na gryzoniach rzeczywiście dają takie nadzieje. Ustalono, że dieta IF aktywuje mechanizmy komórkowe, dzięki którym następuje poprawa zdrowia i hamowanie procesów chorobowych. Mowa tu chociażby o korzystnym wpływie na:

  • pracę mitochondriów,
  • naprawę DNA i
  • wyzwalanie procesu autofagii, umożliwiającej skuteczne pozbywanie się uszkodzonych komórek przez organizm  [14].

Jednocześnie ustalono, że okresowe posty mogą zwiększać odporność komórek, tkanek i narządów na stres oraz choroby związane ze starzeniem się i siedzącym trybem życia. Dieta IF opóźnia rozwój i spowalnia postęp uszkodzeń komórek nerwowych w zwierzęcych modelach choroby Huntingtona, Alzheimera i Parkinsona [14].

Niestety nadal brakuje badań na ludziach które to jednoznacznie potwierdziłyby przeciwstarzeniowy wpływ postu naprzemiennego.

Niemniej jednak warto pamiętać, że już samo ograniczenie ilości kalorii (bez wprowadzania ścisłego harmonogramu posiłków) stanowi jeden z elementów opóźniających procesy starzenia się [15, 16]. Stąd też, istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że dieta iF, będąca drogą do redukcji wartości energetycznej diety, również sprzyja dłuższemu życiu.

Post przerywany – mechanizm działania

W praktyce idea postu przerywanego nie jest dla nas żadną nowością, a już na pewno nie stanowi zaskoczenia dla naszego ciała. Organizm człowieka posiada odpowiednie mechanizmy adaptacyjne, które zapewniają mu przetrwanie w przypadku okresowego braku pożywienia.

Już 8 – 11 – godzinna przerwa w jedzeniu prowadzi do wyraźnych zmian metabolicznych w organizmie. Podczas postu, gdy spada stężenia glukozy, wątroba zużywa zapasy glikogenu i zaczyna rozkładać kwasy tłuszczowe z komórek tłuszczowych w celu wytworzenia ciał ketonowych. To właśnie ketony wykorzystywane są jako alternatywne źródło energii dla komórek, tkanek i narządów naszego ciała [1, 2].

Nie ma wątpliwości co do pozytywnego wpływu postu przerywanego na zdrowie człowieka. Jednak dokładne mechanizmy działania takiej interwencji dietetycznej nie zostały jeszcze wyjaśnione.

Post przerywany obniża kaloryczność diety

Nie ulega wątpliwości, że post przerywany jest drogą do automatycznego obniżenia kaloryczności diety. Wprowadzenie okna żywieniowego, czy też poszczenie przez konkretne dni, siłą rzeczy sprzyja zjadaniu mniejszej ilości posiłków, a  tym samym ucięciu pewnej ilości kalorii (średnio 500 – 800 kcal na dobę).

Stosowanie postu bez restrykcji kalorycznych i bez kontroli ogólnej jakości spożywanych posiłków mija się tak naprawdę z celem. Jeśli Twoje okno żywieniowe będzie wypełnione słodyczami, wysoko przetworzoną żywnością czy fast – foodami, nie spodziewaj się ani utraty masy ciała, ani poprawy stanu zdrowia. Jakość kalorii i ich ilość nadal odgrywają dominujące znaczenie.

Post przerywany wpływa na bakterie jelitowe

Naukowcy sugerują, że post przerywany wpływa bezpośrednio na mikrobiom jelitowy człowieka, wzmacniając dobowe wahania liczebności bakterii probiotycznych i ich aktywności metabolicznej. Jako, że bakterie jelitowe mają wpływ na regulację metabolizmu, dieta IF może modulować rytm okołodobowy i ogólny stan zdrowia człowieka [17, 18, 19].

Post przerywany wywołuje autofagię

Post przerywany stymuluje autofagię, czyli proces umożliwiający usuwanie przez organizm uszkodzonych i starych komórek. Atofagia – bez zagłębiania się w skomplikowane procesy – sprzyja zachowaniu zdrowia, zapobiega rozwojowi chorób (w tym nowotworów), a także spowalnia procesy starzenia się.

Co istotne, na podstawie przeglądu literatury z 2018 roku wnioskuje się, że mechanizmy autofagii mają miejsce zarówno na poście przerywanym jak i na klasycznej diecie z obniżoną ilością kalorii [20]. Idąc dalej, sama redukcja kalorii wpływa na wywołanie procesu autofagii i przeciwdziała procesom starzenia się [21].

Kto nie powinien stosować postu przerywanego?

Postu przerywanego nie powinny stosować:

  • kobiety w ciąży,
  • kobiety karmiące piersią,
  • dzieci i młodzież w okresie dojrzewania,
  • osoby w podeszłym wieku,
  • osoby z niedowagą,
  • osoby zmagające się z zaburzeniami odżywiania lub ryzykiem wystąpienia takich zaburzeń [2, 13].

Szczególną ostrożność podczas stosowania postu przerywanego powinny zachować:

  • osoby z zaburzeniami hormonalnymi,
  • diabetycy (ze względu na zwiększone ryzyko hipoglikemii),
  • osoby cierpiące na choroby przewodu pokarmowego (zwłaszcza chorobę wrzodową i refluks),
  • sportowcy i osoby o wysokim poziomie aktywności fizycznej (ryzyko niedostarczenia odpowiedniej ilości energii i białka) [2, 13].

Zalety postu przerywanego

Podstawową zaletą postu przerywanego są jego niezwykle proste zasady, które jest w stanie zaakceptować i stosować większość osób. Dieta Intermittent Fasting – szczególnie model 16:8 – może być stosowana przez dłuższy czas, a nawet zostać wdrożona na stałe, jako zwyczajowy styl żywienia, w przypadku osób, które mają ograniczony czas na przygotowywanie posiłków.

Stosowanie postu przerywanego, w połączeniu z ogólnymi zasadami zdrowego odżywiania, może przynieść szereg wymiernych korzyści zdrowotnych, o których szczegółowo pisałam wyżej.

Wady postu przerywanego

Brak zaleceń dotyczących doboru produktów żywnościowych z jednej strony jest zaletą, ponieważ maksymalnie ułatwia stosowanie diety, jednak z drugiej strony może utrwalać negatywne nawyki żywieniowe. Zbyt luźne podejście do tematu, polegające na zjadaniu większych ilości niezdrowych produktów, w dłuższej perspektywie doprowadzi do wzrostu masy ciała i pogorszenia ogólnego stanu zdrowia.

Krótkie okno żywieniowe może u niektórych osób sprzyjać przejadaniu się i obciążaniu przewodu pokarmowego. Takie zachowania z kolei zwiększają ryzyko bólu brzucha, zgagi, wzdęć i innych dolegliwości gastrycznych.

Skutki uboczne diety IF

Skutki uboczne podczas stosowania postu przerywanego występują w większości przypadków w przeciągu pierwszych dwóch tygodni, kiedy to organizm musi przystosować się do nowych zasad funkcjonowania.

Wśród najczęstszych działań niepożądanych postu wymienia się:

  • ból głowy,
  • osłabienie,
  • wzmożoną nerwowość i irytację,
  • trudności z koncentracją,
  • niskie ciśnienie krwi,
  • omdlenia [13].

To właśnie te niedogodności mogą być powodem rezygnacji z trzymania się zasad postu. Choć wymienione skutki uboczne zwykle ustępują po ok. 2 – 4 tygodniach, dla niektórych osób ten stan przejściowy może być nie do przeskoczenia.

Czy warto stosować post przerywany?

Jak to zwykle bywa, nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie.

Post przerywany faktycznie może być ciekawym rozwiązaniem dla wielu osób, które chcą schudnąć. Jednak warto pamiętać, że podstawowym warunkiem w tym przypadku musi być ograniczenie kalorii takie samo jak na standardowej diecie odchudzającej. Aby okresy postu miały sens warto pochylić się także nad jakością spożywanych posiłków.

Jeśli więc post przerywany wkomponowuje się w Twój styl życia, dobrze się czujesz na takim modelu żywienia i nie masz ku temu przeciwwskazań zdrowotnych, próbuj. Pamiętaj jednak, że nie jest to jedyne i niezastąpione rozwiązanie. Podobne efekty możesz osiągnąć stosując zbilansowaną dietę, dostosowaną do Twojego zapotrzebowania energetycznego.

  1. Malinowski B, Zalewska K, Węsierska A, Sokołowska MM, Socha M, Liczner G, Pawlak-Osińska K, Wiciński M. Intermittent Fasting in Cardiovascular Disorders-An Overview. Nutrients. 2019 Mar 20;11(3):673. doi: 10.3390/nu11030673. PMID: 30897855; PMCID: PMC6471315.
  2. Vasim I, Majeed CN, DeBoer MD. Intermittent Fasting and Metabolic Health. Nutrients. 2022 Jan 31;14(3):631. doi: 10.3390/nu14030631. PMID: 35276989; PMCID: PMC8839325.
  3. Dong TA, Sandesara PB, Dhindsa DS, Mehta A, Arneson LC, Dollar AL, Taub PR, Sperling LS. Intermittent Fasting: A Heart Healthy Dietary Pattern? Am J Med. 2020 Aug;133(8):901-907. doi: 10.1016/j.amjmed.2020.03.030. Epub 2020 Apr 21. PMID: 32330491; PMCID: PMC7415631.
  4. Ye YF, Zhang MX, Lin Z, Tang L. Is Intermittent Fasting Better Than Continuous Energy Restriction for Adults with Overweight and Obesity? Diabetes Metab Syndr Obes. 2022 Sep 15;15:2813-2826. doi: 10.2147/DMSO.S376409. PMID: 36134390; PMCID: PMC9484493.
  5. Wang X, Li Q, Liu Y, Jiang H, Chen W. Intermittent fasting versus continuous energy-restricted diet for patients with type 2 diabetes mellitus and metabolic syndrome for glycemic control: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Diabetes Res Clin Pract. 2021 Sep;179:109003. doi: 10.1016/j.diabres.2021.109003. Epub 2021 Aug 12. PMID: 34391831.
  6. Gu L, Fu R, Hong J, Ni H, Yu K, Lou H. Effects of Intermittent Fasting in Human Compared to a Non-intervention Diet and Caloric Restriction: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Front Nutr. 2022 May 2;9:871682. doi: 10.3389/fnut.2022.871682. PMID: 35586738; PMCID: PMC9108547.
  7. Trepanowski JF, Kroeger CM, Barnosky A, Klempel MC, Bhutani S, Hoddy KK, Gabel K, Freels S, Rigdon J, Rood J, Ravussin E, Varady KA. Effect of Alternate-Day Fasting on Weight Loss, Weight Maintenance, and Cardioprotection Among Metabolically Healthy Obese Adults: A Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med. 2017 Jul 1;177(7):930-938. doi: 10.1001/jamainternmed.2017.0936. PMID: 28459931; PMCID: PMC5680777.
  8. Trepanowski JF, Kroeger CM, Barnosky A, Klempel M, Bhutani S, Hoddy KK, Rood J, Ravussin E, Varady KA. Effects of alternate-day fasting or daily calorie restriction on body composition, fat distribution, and circulating adipokines: Secondary analysis of a randomized controlled trial. Clin Nutr. 2018 Dec;37(6 Pt A):1871-1878. doi: 10.1016/j.clnu.2017.11.018. Epub 2017 Dec 5. PMID: 29258678; PMCID: PMC5988907.
  9. Gu L, Fu R, Hong J, Ni H, Yu K, Lou H. Effects of Intermittent Fasting in Human Compared to a Non-intervention Diet and Caloric Restriction: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Front Nutr. 2022 May 2;9:871682. doi: 10.3389/fnut.2022.871682. PMID: 35586738; PMCID: PMC9108547.
  10. Schübel R, Nattenmüller J, Sookthai D, Nonnenmacher T, Graf ME, Riedl L, Schlett CL, von Stackelberg O, Johnson T, Nabers D, Kirsten R, Kratz M, Kauczor HU, Ulrich CM, Kaaks R, Kühn T. Effects of intermittent and continuous calorie restriction on body weight and metabolism over 50 wk: a randomized controlled trial. Am J Clin Nutr. 2018 Nov 1;108(5):933-945. doi: 10.1093/ajcn/nqy196. PMID: 30475957; PMCID: PMC6915821.
  11. Welton S, Minty R, O’Driscoll T, Willms H, Poirier D, Madden S, Kelly L. Intermittent fasting and weight loss: Systematic review. Can Fam Physician. 2020 Feb;66(2):117-125. PMID: 32060194; PMCID: PMC7021351.
  12. Rynders CA, Thomas EA, Zaman A, Pan Z, Catenacci VA, Melanson EL. Effectiveness of Intermittent Fasting and Time-Restricted Feeding Compared to Continuous Energy Restriction for Weight Loss. Nutrients. 2019 Oct 14;11(10):2442. doi: 10.3390/nu11102442. PMID: 31614992; PMCID: PMC6836017.
  13. Li Z, Heber D. Intermittent Fasting. JAMA. 2021 Oct 5;326(13):1338. doi: 10.1001/jama.2020.15140. PMID: 34609449.
  14. Mattson MP, Longo VD, Harvie M. Impact of intermittent fasting on health and disease processes. Ageing Res Rev. 2017 Oct;39:46-58. doi: 10.1016/j.arr.2016.10.005. Epub 2016 Oct 31. PMID: 27810402; PMCID: PMC5411330.
  15. Dakic T, Jevdjovic T, Vujovic P, Mladenovic A. The Less We Eat, the Longer We Live: Can Caloric Restriction Help Us Become Centenarians? Int J Mol Sci. 2022 Jun 11;23(12):6546. doi: 10.3390/ijms23126546. PMID: 35742989; PMCID: PMC9223351.
  16. Heilbronn LK, de Jonge L, Frisard MI, DeLany JP, Larson-Meyer DE, Rood J, Nguyen T, Martin CK, Volaufova J, Most MM, Greenway FL, Smith SR, Deutsch WA, Williamson DA, Ravussin E; Pennington CALERIE Team. Effect of 6-month calorie restriction on biomarkers of longevity, metabolic adaptation, and oxidative stress in overweight individuals: a randomized controlled trial. JAMA. 2006 Apr 5;295(13):1539-48. doi: 10.1001/jama.295.13.1539. Erratum in: JAMA. 2006 Jun 7;295(21):2482. PMID: 16595757; PMCID: PMC2692623.
  17. Daas MC, de Roos NM. Intermittent fasting contributes to aligned circadian rhythms through interactions with the gut microbiome. Benef Microbes. 2021 Apr 12;12(2):147-161. doi: 10.3920/BM2020.0149. Epub 2021 Feb 3. PMID: 33530881.
  18. Frank J, Gupta A, Osadchiy V, Mayer EA. Brain-Gut-Microbiome Interactions and Intermittent Fasting in Obesity. Nutrients. 2021 Feb 10;13(2):584. doi: 10.3390/nu13020584. PMID: 33578763; PMCID: PMC7916460.
  19. Patterson RE, Sears DD. Metabolic Effects of Intermittent Fasting. Annu Rev Nutr. 2017 Aug 21;37:371-393. doi: 10.1146/annurev-nutr-071816-064634. Epub 2017 Jul 17. PMID: 28715993.
  20. Bagherniya M, Butler AE, Barreto GE, Sahebkar A. The effect of fasting or calorie restriction on autophagy induction: A review of the literature. Ageing Res Rev. 2018 Nov;47:183-197. doi: 10.1016/j.arr.2018.08.004. Epub 2018 Aug 30. PMID: 30172870.
  21. Chung KW, Chung HY. The Effects of Calorie Restriction on Autophagy: Role on Aging Intervention. Nutrients. 2019 Dec 2;11(12):2923. doi: 10.3390/nu11122923. PMID: 31810345; PMCID: PMC6950580.